Татарстан эшкуары россиялеләргә полба ашатырга карар кылды
Аякларда нык басып торган һәм яраткан эше белән шөгыльләнүче эшмәкәр Марат Фәсхиев Татарстанда онытылган бөртекле культура-полбаны яңадан торгыза.
Аның сүзләренә караганда, полбаны сайлау очраклы түгел-эшмәкәр әлеге авыл хуҗалыгы мәдәниятен балачакта ук белгән һәм яраткан. "Полба турында мин күптәннән беләм һәм аның белән максатчан рәвештә шөгыльләнергә булдым. Татарстанның Кукмара районында да полба буенча эшкәртелә торган кечкенә предприятие бар һәм аның онынан бик тәмле вак-бәлеш килеп чыга. Мин аны балачактан яраттым, шуңа күрә ашлыкны эшкәртү идеясе барлыкка килде. Полба турында Пушкин да сөйли – поп Балданы полба белән туендыра, Балда җиде кеше өчен эшли. Гаҗәп тә түгел – ул бик туклыклы, тик шул ук вакытта аны 18:00дән соң да ашарга була», - ди бизнесмен.
Моннан тыш, полба сәламәтлек өчен файдалы һәм гипоаллерген, ул бодай ашлыгыннан күбрәк протеин һәм тавык йомыркасыннан күбрәк аксым туплый. Диетология белешмәләре нигезендә, ризыкта киштәләр куллану иммунитетны ныгытуга, кандагы авырлыкларны һәм шикәр дәрәҗәсен нормальләштерүгә, йөрәк-кан тамырлары, эндокрин, нерв, азык-төлек һәм репродуктив системалар эшен яхшыртуга ярдәм итә, шулай ук анемиянең, йогышлы һәм онкология авыруларының үсеш куркынычын киметә.
Булачак эшмәкәр Балык Бистәсендә туган, ә югары белемне Татарстан башкаласында алган. "Мин Казанда Авыл хуҗалыгы институтын тәмамладым, һәм минем бөтен тормышым авыл хуҗалыгында узды. Озак еллар " Вамин "агрохолдингында эшләдем, – дип искә ала Марат Фәсхиев, - язмыш мине Буага алып килде. Миңа анда ярмалар җитештерү буенча завод бар, диделәр. Предприятие 1993 елда төзелгән, әмма соңгы 6 елда гадиләшкән. Аның хуҗасы 4 ел элек мин булган вакыттан бирле без тәүлек буе ялларсыз эшлибез диярлек. Басу белән генә шөгыльләнергә карар кылынды-аннан макарон, ярма, икмәк һәм он җитештерәбез. Завод чыннан да яхшы, анда Bühler маркалы немец җиһазлары урнаштырылган, чөнки полбаны эшкәртү бик кыен. Полба-кыргый бодай, һәм аның ефәге бөртектән авыр аерылып тора. Бер бөртек 20 тапкыр әйләнергә мөмкин. Бу бер ефәк ике бөртек булган бердәнбер ашлык культурасы-шуңа күрә полбаны башкача "бодай-двузерняк"дип атыйлар".
"Полба - бик файдалы продукт. Хәзер без XXI гасырда яшибез, кешеләр экологик яктан чиста ризык ашарга тиеш. Полба беркайчан да пестицидлар да, ашлама да кабул итми. Хәзер сәламәт туклану – модалы, һәм мин мондый продукцияне чыгару белән шөгыльләнергә карар итүемә бик шат», - ди Марат Фәсхиев.
Бизнесмен эшне башлау авыр булды дип сөйләде, әмма хәзер предприятие аягында нык тора. Марат Фәсхиев аның заводында Буа районында яшәүчеләр генә хезмәт куя һәм тиешле күләмдә акча ала, дип горурлык хисе белән билгеләп үтә. Бүген «Полба М» эре заводы полбадан төрле эшләнмәләр чыгару белән шөгыльләнә: цельнозерновой һәм вакланган ярмалар, он, макарон һ.б., барлыгы 2018 елда компания 620 тоннадан артык продукция саткан.
«Хәзер безне күпләр белә, чөнки полба белән бик чикләнгән предприятиеләр эшли. Бу бик киң таралган продукт түгел. Россиядә җитештерелгән бөтен полбаның 70 проценты безнең предприятиегә туры килә", - ди Марат Фәсхиев.
Эшмәкәр чималны бөтен илдән китертәбез ди. "Полбаны без Алтайдан, Краснодар, Ростов, Татарстаннан ташыйбыз-анда ашлык алып кына калмыйча, Хабаровсктан Калининградка кадәр дә җибәрәбез. Дөрес, ерак төбәкләрдә заказлар күп түгел – интернет-кибетләр һәм сәламәт туклану кибетләре генә кызыксына. Төп сатып алучылар-Түбән Новгород, Новосибирск һәм Мәскәү. Шул ук вакытта Казанга җитештерелгән продукциянең нибары 7-10 проценты гына җибәрелә», - дип билгеләп үтә Фәсхиев.
Белешмә өчен:
Галимнәр фикеренчә, полбаның яше 6000-8000 яшь. Россиядә XIX гасырга кадәр таратылган. Әмма, кыенлыклар аркасында, бодайның яңа югары уңыш бирә торган сортлары барлыкка килү белән, бу культура икенче планга күчте. 10-15 ел элек Европада полбадан төрле ризыклар барлыкка килә башлады. Полба-корылыкка тотрыклы, патоген, корткычларга һәм чүп үләннәренә зарарланган бик сәламәт культура. Туклыклы матдәләр бөртекнең тышчасында гына түгел, бөтен бөртекләрдә тигез. Димәк, ул саклый питательную кыйммәте хәтта каршындагы иң тонком помоле. Күп кенә файдалы һәм дәвалау үзлекләренә ия.