Буа, Чүпрәле, Апас районнарында "Татарстан Республикасында Гигиена һәм эпидемиология үзәге" ФБУЗ филиалыннан табигатьтә ял итү буенча тәкъдимнәр.
Май бәйрәмнәре башлану белән табигатьтә пикниклар һәм ял итү чоры килә. Кешеләр саф һавада дуслар компаниясендә яки гаилә даирәсендә ял итәргә тырыша. Табигать кочагында ял итәргә җыенганда талпанны йоктыру куркынычы, бөер синдромлы геморрагик бизгәк йоктыру турында истә тотарга кирәк. Шуңа күрә күңелсез мизгелләрне булдырмас өчен берничә гади кагыйдәләрне белергә кирәк.
Май бәйрәмнәрен сәламәтлекләренә зыян китермичә ничек файдалы итеп үткәрергә соң?
1. Башта үзең белән табигатькә тартылачак азык-төлек белән билгеләнергә кирәк. Үз организмыңны күп төрле ризыклар белән тәэмин итәргә кирәкми. Иң яхшысы ит, тавык, балык яки күркә урынына өстенлек бирү. Әгәр дә сайлау иттә туктаса, һичшиксез, ул яңа һәм яхшы итеп әзерләнгән булырга тиеш.
Шашлыкларның әзерлек дәрәҗәсенә аерым игътибар бирергә кирәк, чөнки сәламәт булмаган шашлык ашказаны - эчәк авыруларына һәм инфекцияләргә сәбәп булырга мөмкин. Тик итне озак утта тотарга кирәкми,чөнки бу очракта сез күп санда зарарлы канцероген матдәләр алырга мөмкин. Бик тәмле һәм файдалы итеп ит әзерләргә була, аны маринадта пешереп була. Маринад саны иткә караганда 1,5 тапкыр зуррак булырга тиеш. Теләге буенча тәмләткечләр кулланырга мөмкин, тик табигый тәмләткечләр генә. Маринадны тозларга кирәкми. Шашлык ачык утта түгел, ә күмер җылысында әзерләнә, шуннан соң әзер ит диңгез тозы белән тозлана һәм яшеллек сибелә.
Җиңел һәм дөрес туклану максаты белән майонезлар һәм башка сатып алу соуслары өстәлә торган салатлар әзерләргә кирәкми. Дәхи яшелчә һәм яшеллеккә өстенлек бирегез. Шулай ук колбасалар һәм башка ит продуктлары сатып алырга кирәк түгел, алар организм өчен бик зарарлы, ә югары температурада һава бозылырга мөмкин.
Балалар өчен шашлык бик авыр продукт, аны фольгада ясалган тавык, балык яки күркә белән алыштырырга яхшырак. Ит бик яхшы пешә һәм шул ук вакытта азык-төлек системасы өчен сусыл һәм җиңел килеп чыга.
2. Пикниклар вакытында үзегез сак булыгыз һәм яшел чирәмдә уйнаган балаларны күзәтегез.
Апрель ахыры-май башы –бу вакытта талпаннар ауга чыга. Кеше тәненә килгәч, талпан үлем белән тәмамланган куркыныч энцефалит вирусын һәм башка чирләрне (Лайма боррелиозын) бирә ала. Билгеле булганча, энцефалит кеше өчен куркыныч, чөнки үзәк нерв системасын зарарлый һәм баш миенең соры матдәләре ялкынсыну тудыра. Әлбәттә, табигатькә чыгуны кичектерергә кирәкми. Гади игътибарлы булыгыз һәм үзегез белән бөҗәкләр һәм үрмәкүчләрне куркытучы саклагыч крем алыгыз.
Талпаннар булдырмау, талпаннар табу өчен тиз карауны җиңеләйтү өчен махсус киенергә кирәк. Бертонлы һәм якты кием кияргә киңәш ителә; чалбар итекләргә, гольф яки оекбашка, киемнең өске өлешенә-чалбар; җиңсә манжетлары кулга тыгыз якын килергә тиеш; күлмәк һәм чалбар капкасыннан талпан керерлек тишеге булырга тиеш түгел.
Талпаннар табу өчен, һичшиксез, үз-үзеңне тикшереп чыгыгыз һәм һәр 15-20 минут саен бер-берегезне тикшерү мәслихәт.
Табигатьтә үз-үзеңне тоту кагыйдәләрен үтәгез:
- үләнгә ятмагыз, утырмагыз да ;
- урманда машина кую һәм төн куну өчен урыннарны комлы яки коры туфраклы, нарат урманнарында оештырырга яхшырак;
- урманнан кайтканнан соң, төн кунганчы кием-салым алырга, тәнне һәм киемнәрен җентекләп карарга кирәк;
- бинага яңа өзелгән үсемлекләр, югары киемнәр һәм талпаннар калырга мөмкин булган башка предметларны кертмәгез;
- этләрне һәм башка хайваннарны алар белән тагылма талпаннар кайтмас өчен, аларны табу һәм бетерү өчен карап чыгыгыз.
Киемнәрне махсус аэрозольле химик чаралар белән эшкәртергә киңәш ителә.
Барыгыз өчен дә киңәшләр:
Шәхси гигиена кагыйдәләрен үтәгез. Үз активлыгы һәм кызыксынучанлыгы аркасында йогышлы авырулар белән зарарлану куркынычы аеруча зур булган балалар игътибарыннан читтә калмагыз.
Үзегезнең ялыгызны куркынычсыз ясагыз! Исән булыгыз!