Гражданнар оборонасына – 80 ел

Гражданнар оборонасына – 80 ел

Гомумдђњлђт оборона чараларыныћ мљџим љлеше булган гражданнар оборонасы барлыкка килњгђ 4 октябрь кљнне 80 ел тула. Юбилей елы гражданнар оборонасы елы буларак та билгелђп њтелђ.

Кораллы каршы торулар барышында халыкны саклау кешелек тарихында ић мљџим мђсьђлђлђрнећ берсе. Тарихчылар исђплђвенчђ, соћгы 5,5 мећъеллыкта планетада 15 мећ сугыш булган, аларда 3,5 миллиардтан књбрђк кеше џђлак булган. Ђ њз тарихында кешелек  292 ел гына кораллы конфликтларсыз яши.

Тарих битлђренђ књз салсак, 1932 елныћ 4 октябрендђ СССР Халык Комиссарлары Советы Карары белђн “СССР территориясен џава џљќњменђ каршы саклау турында”гы положение расланган. Бу кљн булачак СССР Гражданнар оборонасы системасы нигезе – џава џљќњменђ каршы ќирле оборона (МПВО) туган кљн булып санала.

Бљек Ватан сугышы елларында халкыбыз ќићњгђ омтылышы белђн таћ калдырды. Бу џава џљќњменђ каршы ќирле Оборона эшчђнлегендђ дђ ачык чагылды. Ђ аныћ кљчлђрен нигездђ хатын-кызлар, яшњсмерлђр џђм љлкђн яшьтђгелђр тђшкил итте. Ленинградта гына да 1942 ел ахырында 1,5 мећгђ якын хатын-кыз МПВО системасындагы тљрле формированиелђр џђм подразделениелђр белђн идарђ итте. Аларныћ бурычлары янгын сњндерњдђн, халыкны бомбоубежищеларга качыруны оештырудан гына тњгел, ђ књпсанлы авыр эшлђрдђн – дђваханђлђр, балалар бакчалары љчен  утын ђзерлђњдђн, эшкђ яраксыз халыкны эвакуациялђњдђн, бомбага тоту вакытында зы-ян књргђннђргђ ярдђм итњдђн џђм џђлак булганнарны ќирлђњдђн дђ гыйбарђт иде. Халыкны противогазлар белђн эш итђргђ дђ љйрђттелђр, аларны тараттылар, дегазация њткђрњгђ ђзер тордылар, торгызу эшлђре, ќимереклђрне тђртипкђ китерњ белђн дђ шљгыльлђнделђр. Фашистлардан азат ителгђн территориялђрне миналардан арындыру да аларга йљклђнде. Ђ сугыштан соћ совет халкы алдына сугыш џђлакђтен бетерњ, яћа тљзелешлђр бурычы килеп басты.

1961 елда МПВО базасында илдђ яћа гомумдђњлђт бљтенхалык оборона системасы – СССР Гражданнар оборонасы тљзелде. Гражданнар оборонасы мђсьђлђлђре мљџимлеге буенча стратегик дђрђќђгђ чыкты. “СССР гражданнар оборонасы турында”гы Положениегђ туры китереп, гражданнар оборонасы тыныч вакытта халыкны џђм илнећ халык хуќалыгын ракета атом-тљш, химик, бактериологик коралдан саклау, зарарланган урында коткару џђм кичектергесез авария-коткару эшлђре њткђрњ максатында алдан гамђлгђ ашырылучы гомумдђњлђт оборона чаралары системасы булып торды џђм территориаль-ќитештерњ принцибы буенча тљзелде.

1961-72 елларда аныћ мљстђкыйль дђњлђт хезмђтчелегенђ ђверелње сизелде. Оборона министрлыгы гражданнар оборонасы эшлђренђ катнашмый башлады. КПССныћ њзђк комитеты Гражданнар оборонасын Оборона министрлыгы составына кертте. Гражданнар оборонасын саклау эшлђреннђн тыныч тормыштагы мђсьђлђлђрне чишњ ягына тормыш њзе борды. Урман янгыннары, табигать бђла-казалары, промышленнось объектларында џђм транспортта эре авариялђр дђњлђт дђрђќђсендђ карарлар кабул итњне талђп итте. Хљкњмђт “Гражданнар оборонасыныћ хђрбилђштерелмђгђн формированиелђрен тыныч вакытта файдалану турында”гы карар кабул иткђннђн соћ 1974 елда ђлеге юнђ-лештђ эш башланды. Ђмма гамђлдђге формированиелђрнећ бђла-казага каршы нђтиќђле кљрђшђ алмавы проблемасы барлыкка килде. Моны Чернобыль атом электр станциясендђге џђлакђт ачык књрсђтте. Шул рђвешле, гражданнар оборонасын њзгђртеп коруны тормыш њзе талђп итте.

РСФСР Президентыныћ 1991 елныћ 19 ноябрендђге Указына туры китереп РСФСР Министрлар Советы џђм РСФСР гражданнар оборонасы Штабы каршындагы гадђттђн тыш хђллђр буенча дђњлђт комиссиясе базасында РСФСР Президенты каршындагы гражданнар оборонасы, гадђттђн тыш хђллђр эшлђре џђм табигать бђла-казалары џђлакђтлђрен бетерњ буенча дђњлђт комитеты, аныћ нигезендђ Россия МЧСы тљзелде. 1998 ел башында “Гражданнар оборонасы турында”гы Федераль закон гамђлгђ керде. Россия тарихында беренче тапкыр гражданнар оборонасы проблемалары закон белђн билгелђнде. Бу халыкны џђм территорияне заманча сугыш куркынычларыннан, гадђттђн тыш хђллђрдђн саклауга ђзерлекне њстерњ максатында илнећ гражданнар оборонасын алга таба њзгђртеп кору мљмкинлеген бирде. Бњгенге кљндђ идарђ итњ џђм халыкны кисђтњ системасы камиллђшђ, табигый, техноген характердагы бђла-казалардан саклауга, террорчылыкка каршы кљрђшкђ игътибар арта, шђхси џђм коллектив саклануныћ яћа чаралары эшлђнђ џђм гамђлгђ кертелђ.

Район халкын гадђттђн тыш хђллђрдђн саклауны, авария-коткару эшлђрен њткђрњне тђэмин итњ буенча чараларны њткђрњ буенча Буа муниципаль районы башлыгыныћ 2010 елныћ 10 мартындагы 19 номерлы Карары белђн 14 коткару хезмђтчелеге (гражданнар оборонасы хезмђтчелеклђре) џђм 23 муниципаль штаттан тыш авария-коткару формированиесе тљзелде. Районда Гражданнар оборонасы чаралары белђн гражданнар оборонасы ќитђкчесе – муниципаль район башлыгы  идарђ итђ.

Эшлђмђњче шђџђр халкын масса тљсендђ зарарлау коралы тђэсиреннђн яшерњ љчен 18 саклау корылмасы бар, авылларда бу максатта гади яшеренњ урыннары (подваллар, базлар) файдаланыла. Сулыш юлларын саклау љчен ТР Министрлар Кабинетыныћ мобилизация резервы гражданнар оборонасы складларыннан шђхси саклану чаралары алу џђм эшлђмђњче халыкка љлђшњ планлаштырыла. Эшлђњче халыкны яшерњ џђм шђхси саклану чаралары белђн тђэмин итњ ќитђкче карары белђн џђм оешма  хисабына эшлђнђ. Џљќњм итњ хакындагы хђбђр, электр сиреналары, мђчетлђрдђге тавыш  кљчђйткечлђр, ут џђм тавыш сигнализацияле махсус техника, завод гудоклары  ярдђмендђ ќиткерелђ.