Интернет аша «Кара җомга» сату һәм акциясе көннәрендә кулланучылар хокуклары турында
Күп кенә сәүдә мәйданчыкларын уздыра торган «кара җомга» сату акцияләренә бәйле рәвештә кулланучылар игътибарын Интернет аша товарларны сатуның кайбер төп үзенчәлекләренә юнәлтәбез.
1. Интернет аша сатып алуларның төп кагыйдәсе.
Интернет-кибеттә сатып алынган товардан, шул исәптән "кара җомга" акциясе кысаларында, кулланучы аны кулланучыга тапшырганчы яки ул вәкаләт биргән зат, ә товарны тапшырганнан соң - җиде көн эчендә баш тартырга хокуклы (әгәр сатып алынган товарга карата аның товар төре, кулланучылар үзлекләре сакланса). Бу кагыйдә даруларга гына кагылмый. Игътибар итегез, кайбер товарларны (косметика, бер тапкыр кулланыла торган савыт-саба, гигиена чаралары һ.б.) ачу аларның товар төрләрен югалтуга китерергә мөмкин, моннан тыш, икенче сатып алучы шундый товарны үзенең кулланучылар үзлекләрен югалткан дип саный.
2. Сатучы һәм агрегатор товарлар турында мәгълүмат.
Интернет-сәүдә үсеше белән сатып алулар зур сәүдә мәйданчыкларында күбрәк сатыла, алар үзләре һәрвакытта да сатучы ролендә чыгыш ясамыйлар (товарның милекчесе булмый). Мондый маркетплейслар "товарлар һәм хезмәт күрсәтүләр турында мәгълүмат агрегаторы хуҗасы" дип атала (яки гади - агрегатор). Сатучының һәм агрегаторның закон буенча бурычлары төрле.
3. Акция буенча товарның шартлары һәм бәясе
Сатучы акция буенча товар сатып алуның шартларын һәм бәясен төгәл формалаштырырга тиеш. Сатучы сатып алучыга мәгълүматны дөрес һәм ачык итеп җиткерсә генә, алар арасында бернинди конфликтлы вәзгыять тумаячак. Сатучы кулланучыга заказлы товарны тапшырырга тиеш, хәтта ул түләнмәгән булса да. Шартнамә сатучы тарафыннан касса яки товар чекын сатып алучыга йә товар өчен түләүне раслаучы башка документны тапшырган вакыттан яисә сатып алучының товар сатып алу нияте турында хәбәр алган мизгелдән (шартнамә төзергә) төзелгән дип санала.
4. Төгәл вакытында илтеп җиткерү
Сатучы товар сатып алучыга килешүдә билгеләнгән тәртиптә һәм срокларда тапшырырга тиеш. Әгәр товар түләнгән булса, сатучы товарны төяп яки илтеп җиткерү белән тарта икән, кулланучы аңа товарны алдан түләүнең 0,5% күләмендә неустойка (пеня) түләүне таләп итәргә хокуклы. Мөһим: әгәр товар кулланучыга аның гаебе белән тапшырылмаган булса, алга таба илтеп җиткерү сату-алу шартнамәсендә каралган шартларда сатучы белән килештерелгән яңа срокларда башкарыла.
5. Товарны туганы яки танышы кабул итә аламы
Алынган товар кулланучыга күрсәтелгән адрес буенча тапшырыла, ә кулланучы булмаганда - заказ номеры турында мәгълүмат биргән теләсә кайсы затка, яисә ваклап сату-алу шартнамәсен төзүне яисә заказны рәсмиләштерүне, әгәр Россия Федерациясе законнарында яисә ваклап сату-алу шартнамәсендә башкасы каралмаган булса, башкача раслау тапшырыла.
6. Товарны көчләп тагудан качыгыз
Өстәмә товарлар һәм хезмәтләр тагарга рөхсәт ителми. Товарның комлеклыгы җитештерүче тарафыннан билгеләнә. Сыйфатны тикшерү һәм товарны сайлау буенча консультация гомумән өстәмә хезмәтләр була алмый, чөнки сатучы вазифаларына керәләр. Әгәр кулланучыга товарны иминиятләштерергә яки гарантияне киңәйтергә тәкъдим ителә икән, җитештерүче тарафыннан белдерелгән гарантия срогы киметелергә һәм килешү төзегәнче сатучы тарафыннан ачылырга тиеш. Еш кына "иминият программалары" яки башка "сатып алучыны яклау программалары" үз эченә сатучы яки җитештерүче закон аркасында башкарырга тиешле бурычларны кабатлый (мәсәлән, товарны сыйфатлы яки аның ремонтына алмаштыруны тормышка ашырырга).
7. Товарны кире кайтару срогы
Товарны тиешле сыйфатта кире кайтару тәртибе һәм сроклары турында мәгълүмат товарны китерү вакытында язма рәвештә бирелмәгән очракта, сатып алучы товарны товар тапшырганнан соң 3 ай эчендә товардан баш тартырга хокуклы.
8. Сыйфатлы булмаган товарны шунда ук кире кайтарыгыз
Әгәр дә Интернетта алынган товар тиешенчә сыйфатлы булмаса, бу очракта кулланучы үз хокукларын яклау максатларында җитешсезлекләр белән товарга карата "традицион" (офлайн) сәүдә вакытындагы кебек үк хокукларга ия. «Кулланучылар хокукларын яклау турында» Законның 18-24 маддәләре товарны яңа, бәяне яңадан санауга алыштыру, шулай ук сатучыга җитешсезлекләр булган товарны кире кайтару мөмкинлеген күздә тота. Товарда җитешсезлекләр барлыгы никадәр иртәрәк белдерсәгез, сатучыга бу проблеманы хәл итү шулкадәр җиңелрәк булачак.
9. Агргаторны сатучыдан ничек аерырга
"Кулланучылар хокукларын яклау турында" гы закон, Роспотребнадзор инициативасы буенча соңгы төзәтмәләрне кабул итүгә бәйле рәвештә, товарлар сатып алганда (һәм хезмәтләр заказында) кулланучылар өчен товарлар (һәм хезмәтләр заказы) сатып алу турында мәгълүматны агрегаторлар хуҗаларының сайтлары (кушымталары) аша өстәмә яклауны күздә тоткан. Аларга кулланучының товар (хезмәт күрсәтү) турында мәгълүмат алу, заказ бирү һәм аны түләү мөмкинлеге булган мәгълүмати ресурслар керә. Мондый ресурсларның мөһим үзенчәлеге булып факттагы сатучы (башкаручы) турында мәгълүматның дөреслеге өчен аларның җаваплылыгы тора.
10. Агрегатор ни өчен җавап бирә
Агрегаторлар хуҗаларына товар яки сатучы турында төгәл булмаган мәгълүматлар аркасында кулланучы зыян күргән өчен җаваплылык йөкләнә. Шул ук вакытта "Кулланучылар хокукларын яклау турында" Законында аларны җаваплылыктан азат итү очраклары аталды. Мәсәлән, әгәр агрегатор хуҗасы товар турында мәгълүматны үзгәртмәсә (хезмәт күрсәтү), кулланучының аңа тулы булмаган яки дөрес булмаган мәгълүмат нигезендә товар сату (яки хезмәт күрсәтү) тарафыннан китерелгән зыянны кайтару турындагы таләбе турыдан-туры сатучыга (хезмәтне башкаручыга) адресланырга тиеш.
11. Акчаны агрегатор аша ничек кайтарырга
«Кулланучылар хокукларын яклау турында» Законы белән агрегатор хуҗасы кулланучы таләбе буенча товарның (хезмәтләрнең) алдан түләү суммасын кайтарырга тиешле очраклар билгеләнде. Аерым алганда, бу товар вакытында килмәгән (хезмәт күрсәтелмәгән) һәм кулланучы шуңа бәйле рәвештә сатучыга (башкаручыга) алардан баш тарту турында хәбәр юллаган һәм бу хакта агрегатор хуҗасына хәбәр иткән. Мондый түләүне кире кайтаруда кулланучыга кире кагылырга мөмкин, әгәр сатучы товарны кулланучыга тапшыру турында раслау бирсә.
Кулланучыларга киңәшләр:
1. Башка сатучыларда ташламалы товар бәясен тикшерегез.
2. Артык түбән бәя фальсификацияләнгән яисә контрафакт товарны сату турында сөйли ала. Сатучыдан сатып алучының тормышы, сәламәтлеге, әйләнә-тирә мохит өчен аларның иминлеген тәэмин итә торган мәҗбүри таләпләргә туры килүен мәҗбүри раслау һәм сатып алучының мөлкәтенә зыян китерүне булдырмау турындагы белешмәләрне соратып карагыз.
3. Товарны түләүгә кадәр җиткерү бәясенә игътибар итегез. Товарга зур ташлама кыйммәтле китерү хисабына ирешелергә мөмкин.
4. Сатучы үзе турында мәгълүматны яшерми дип ышаныгыз. Сайтта (кушымтада) сатучының фирма исеме (исеме), аның кайда булуы (адресы), эш режимы, юридик затлар өчен ОГРН, шәхси эшмәкәрләр өчен фамилиясе, исеме, атасының исеме (булса) һәм ОГРНИП күрсәтелергә тиеш.
5. Әгәр дә сез товарны агрегатор хуҗасы сайтында товарлар (хезмәтләр) турында мәгълүмат сатып аласыз икән, товар вакытында җиткерелмәгән очракта, мондый арадашчыга (агрегаторга) акча кайтару турында таләп итә аласыз. Кулланучыга мондый таләп белдерелгән көннән алып ун календарь көн эчендә кире кайту булачак.
6. Товар сатып алганда аның нинди срокларда китерелергә тиешлеген ачыклагыз. Сатучы сатып алучы белән товарны сатып алучыга тапшыру вакытын килештерергә тиеш.
7. Төп максаты ташламалар белән товарларны сатмый торган фишинг сайтларыннан һәм ресурсларыннан, шулай ук банк хезмәте күрсәтү вакытында операцияләргә түләү карталары һәм парольләре турында белешмәләр җыегыз.