Әйләнә-тирә мохиткә пластик зыяны турында
Бүген бер тапкыр кулланыла торган пластика (бер тапкыр кулланыла торган савыт-саба, пакетлар, төргәкләр, шешәләр һәм төрле савытлар һәм пластик чүп-чарның башка төрләре) җитештерелә. Әйләнә-тирә мохитне пластик белән пычрату глобаль күренеш, кеше ясаган полимерларның фрагментларын планетада теләсә кайсы урында диярлек табарга мөмкин.
Чүплеккә яки әйләнә-тирәлеккә эләккән пластик табигый рәвештә таркалмый, ул вак кисәкчекләргә таркала һәм бик зур территорияләрне пычратып азык чылбырларына эләгә.
Калдыклар белән дөрес идарә итү, кулланучыларның үз-үзен тотышын үзгәртү һәм икенчел куллану өчен пластик эшләнмәләрне җиңел эшкәртергә мөмкинлек бирә торган продуктларны рациональ проектлау - пластик калдыклар белән пычрану проблемасын хәл итү өчен мөһим адымнар. Пластик калдыкларны кыйммәтле ресурска нәтиҗәле трансформацияләү- бу проблеманы чишүнең бер юлы. Нәтиҗәдә полиэтилен калдыклары яңадан эшкәртелә һәм җитештерү өчен кулланыла. Шул ук вакытта эшкәртелгән пластикның үзлекләре беренчел пластикадан калышмый. Икенчел эшкәртү әйләнә-тирә мохитне тискәре йогынтыдан сакларга һәм чүплектә чүп-чар санын киметергә ярдәм итә.
Төргәк нинди пластиктан эшләнгәнен белү өчен, маркировканы карарга була.
Маркировка "Төргәкнең иминлеге турында" Таможня берлегенең Техник регламенты таләпләренә туры килергә тиеш (ТР ТС 005/2011).
ТРда ТС 005/201 цифрлы код һәм хәрефле билге (аббревиатура) тасвирлана, аннан савытка (тешләү чаралары) әзерләнә.
Бүгенге көндә пластик төргәкләрнең түбәндәге билгеләре таралган:
|
|
PET(E) яисә ПЭТ - полиэтилентерефталат: гадәттә, су, газировка, сөт, май сатыла торган төбендәге кабарынкы нокталы шешәләр. Шулай ук аннан еш кына шампунь өчен үтә күренмәле флаконнар, бер тапкыр кулланыла торган азык контейнерлары ясыйлар. Бу төргәкне кабат кулланырга ярамый, ул эшкәртелергә тиеш. |
|
|
PEHD (HDPE) яисә ПНД - түбән басым полиэтилены: канистрлар, бутылка капкачлары, косметика һәм көнкүреш химиясе флаконнары. «2» маркировкасы төшерелгән пластикны кабат файдалану өчен куркынычсыз дип саныйлар. |
|
|
PVC (V) яисә ПВХ - поливинилхлорид - азык-төлек куллану өчен куркыныч дип саналган пластик, чөнки аның составында авыр кадмий металлы булырга мөмкин. Нигездә PVC ның идән һәм тәрәзә өслекләре, клеёнкалар һәм юу чаралары өчен савытлар, дару савытлары, шулай ук тортлар һәм эремчек, косметика өчен флаконнар, уенчыклар ясыйлар. Яндырганда ул канцероген диоксиннар бүлеп чыгара. |
|
|
PE-LD (LDPE) - түбән тыгызлыктагы полиэтилен. Аннан без супермаркетта кассада очраткан пакетлар, азык элпәсе, чүп капчыклары, брезентлар һәм линолеум җитештерәләр. Эшкәртүгә кабул итәләр. |
|
|
PP яисә ПП - полипропилен - нык һәм термостойкалы пластик. Аны төрле максатларда кулланалар: автомобильләрнең эчке эшләнешеннән алып уенчыклар ясауга кадәр, бер тапкыр кулланыла торган савыт-саба һәм йогурт стаканчиклары да ясыйлар. Әлеге төр пластикны эшкәртү катлаулырак; |
|
|
PS (PC) - полистирол, гади һәм күбекләндерелгән була. Күбекләндерелгәннән пенопласт, йомырка савытлары. Гадәти полистирол —йогурта һәм компакт-диск савытлары,шулай ук бер тапкыр кулланыла торган барлык савытларны. Гомумән, пластикның мондый төрен кулланмаска киңәш итәләр: ул яну очрагында бик агулы һәм төргәкне кабат кулланырга бирми торган стиролны үз эченә ала. |