Гөмбә белән агулануны профилактикалау чаралары турында
Ел саен Россиядә гөмбә куллануга бәйле азык-төлек белән агулану очраклары теркәлә.
2014 елның 14 сентябренә Татарстан Республикасы халкы арасында гөмбәләр белән агулану мониторингы мәгълүматлары буенча 10 зыян күргән очрак теркәлгән, шул исәптән 11 ай эчендә 1 бала (2020 елның шул ук чорында-14 зыян күргән очрак).
Татарстан Республикасы буенча Роспотребнадзор идарәсе, гөмбәләр белән агуланмасын өчен, түбәндәге киңәшләрне үтәргә тәкъдим итә:
1. Үзегез белмәгән гөмбәләрне җыймагыз. Шик туса – гөмбәне ташлау яхшырак, өстәвенә, аны башка гөмбәләргә салу тыела.
2. Иске һәм кортлы гөмбәләрне җыймагыз.
3. Юл, тимер юл, завод, сәнәгать зоналары янында үсә торган гөмбәләрне җыярга ярамый, чөнки алар үзләренә агулы матдәләр сеңдергән.
4. Гөмбәләрне полиэтилен пакетка җыярга ярамый, моның өчен кәрҗин кирәк.
5. Уңышны саклау өчен цинкланган яки алюминий савыт-саба кулланмаска кирәк. Бүлмә температурасында гөмбәләрне 3 сәгатьтән дә артык сакламыйлар.
6. Кулланыр алдыннан бөтен төр гөмбәләрне дә чистатртырга һәм пешерергә кирәк .
7. Гөмбә әзерләгәндә технологияне җентекләп сакларга, тараны стерилизацияләргә, шулай ук гөмбә консервларын 6 айдан артык сакламаска һәм шунда ук капкачлары күпергән банкаларны ташларга.
8. 14 яшкәчә балаларга гөмбә ашау тыела.
Сатып алучыларга киңәш
Җыелган гөмбәләрне сатып алсагыз, шуны истә тотыгыз: киптерелгән, тозлы, маринланган һәм консервланган гөмбәләрне өй шартларында әзерләнгән банкларда, очраклы затлардан һәм санкцияләнмәгән сәүдә урыннарында сатып алырга ярамый.
Базарларда һәм ярминкәләрдә сәнәгый булмаган җитештерелгән гөмбә сатуга бары тик экспертиза үткәргәннән соң гына рөхсәт ителә.
Кибет һәм супермаркетлардан гөмбәләрне сатып алсагыз, аларны игътибар белән карагыз, алар черегән яки бозылган булырга тиеш түгел. Шулай ук төрелмәдә этикеткасы, бит-вкладышлары юк икән, шулай ук гөмбәләрне сатып алмагыз.
Гөмбәләрне әзерләү
Гөмбә әзерләү белән шөгыльләнеп, ашарга ярата торган гөмбәләр исемлеге барлыгын истә тотарга кирәк. Иң куркынычсыз гөмбә булып ак гөмбә, чын гөрәҗдә, җирән гөмбә санала. Азык-төлек белән агулануның төп сәбәпләреннән берсе-гөмбәләр әзерләүнең дөрес булмаган технологиясе. Шартлы рәвештә ашый торган гөмбәләрне зарарсызландыру өчен, аларны җентекләп эшкәртергә — җирдән чистартырга, суда яхшылап юарга, ә аннары пешерергә кирәк. Эшкәртү барышында гөмбә тәненнән гулы матдәләр алына-шуннан соң гына гөмбәләрне гөмбә ашлары әзерләү өчен кулланырга мөмкин.
Гөмбәләрнең төрле төрләре белән агуланганда ярдәм күрсәтү.
Агулануның беренче билгеләре булганда ук табибны чакыртырга.
Ашыгыч ярдәм килгәнче, авыру ашказанын юарга кирәк: моның өчен аңа бер-бер артлы берничә стакан саф кайнар су эчәргә, ә соңыннан косарга кирәк. Аннары бу алгоритм чиста су чыкканчы дәвам итә. Ашказаны юылганнан соң, эч йомшарткыч эчәргә яки клизма куярга мөмкин.
Активланган күмерне яки катнашманы куллану рөхсәт ителә. Башка препаратларны кабул итәргә тәкъдим ителми, чөнки бу дөрес диагноз куюга, авыру агымына һәм дәвалауның нәтиҗәлелегенә йогынты ясарга мөмкин.